Het verschil tussen voorleessoftware en schermlezers
Tijdens onze trainingen krijgen we regelmatig vragen over het verschil tussen voorleessoftware en schermlezers. Hoewel beide tools tekst voorlezen, zijn ze voor heel verschillende doelgroepen en gebruiken ze een ander onderliggend principe. In dit blog leggen we uit wat dat verschil is – en waarom het ertoe doet voor jou als webredacteur.
Wat is voorleessoftware?
Voorleessoftware leest geselecteerde tekst voor op een website. Een bekend voorbeeld is ReadSpeaker, een tool die op de site zelf is geïmplementeerd. Of deze functie beschikbaar is, hangt dus af van de website. ReadSpeaker werkt alleen op de site waarop hij is geïnstalleerd. Soortgelijke tools bestaan ook als browserextensie, zoals NaturalReader of Read Aloud.
Wat zijn schermlezers?
Schermlezers maken het hele computerscherm toegankelijk – niet alleen de tekst op een webpagina, maar ook knoppen, menu’s, tabellen en de navigatie van de browser of het besturingssysteem. Ze zijn geïnstalleerd op de computer van de gebruiker. Alle besturingssystemen hebben een ingebouwde schermlezer, zoals VoiceOver (macOS en iOS), Narrator (Windows) en TalkBack (Android), maar er zijn ook veel gebruikte externe programma’s zoals NVDA en JAWS.
Wat is het verschil?
Kort gezegd: voorleessoftware is een leesondersteuning, een schermlezer is een essentieel toegankelijkheidshulpmiddel. De doelgroepen zijn daarom heel verschillend. Voorleessoftware helpt mensen met leesmoeilijkheden, zoals dyslexie of laaggeletterdheid, of iedereen die tijdelijk liever luistert dan leest. Het is een handige aanvulling, maar geen vervanging voor echte toegankelijkheid. Schermlezers daarentegen zijn voor veel gebruikers de enige manier om een website te kunnen bezoeken. Zij zijn dus afhankelijk van een correcte HTML-structuur, goede koppen en zinvolle linkteksten.
Voorbeeld van ReadSpeaker, waarbij wordt weergegeven welke tekst voorgelezen wordt.
Schermlezers worden gebruikt door mensen met verminderd zicht of om een andere reden alleen gebruik kunnen maken van audio en/of het toetsenbord en die hun hele computer hiermee bedienen of als ondersteuning daarvoor gebruiken.
Met VoiceOver (macOS) kan de gebruiker niet alleen tekst laten voorlezen, maar ook snel navigeren via koppen, links of formulieren. De schermlezer leest de HTML-structuur, dus een goede opbouw van de pagina is essentieel.
Zoals het voorgaande voorbeeld laat zien, wordt de tekst niet alleen voorgelezen, maar kan er op verschillende elementen genavigeerd worden. Zo spring je direct naar een bepaalde kop. Maar je kunt ook een overzicht van bijvoorbeeld links of formulieren laten weergeven om die elementen te bedienen.
Hetzelfde kun je doen met NVDA op Windows.
NVDA (Windows) biedt vergelijkbare functionaliteit: gebruikers kunnen door de kopstructuur springen, een lijst van links opvragen of snel naar interactieve elementen gaan. Ook hier is een logische, semantische opmaak van de webpagina cruciaal.
Hoe ondersteun je beide technologieën?
Voorleessoftware
Voorleessoftware werkt het beste met duidelijke, goed gestructureerde tekst. Houd je aan de basisprincipes van webredactie: korte zinnen, begrijpelijke woorden, logische alinea’s. Zorg dat de tekst visueel goed leesbaar is, dan werkt ook de voorleesfunctie optimaal.
Schermlezers
Om schermlezers goed te ondersteunen, moet je verder kijken dan alleen de tekst. De achterliggende code bepaalt of een schermlezer jouw site begrijpt. Gebruik daarom:
- Correcte koppen (H1, H2, H3, …) voor structuur
- Duidelijke linkteksten (geen “klik hier”)
- Alt-tekst bij (informatieve) afbeeldingen
- Toegankelijke formulieren met labels
De WCAG-richtlijnen zijn specifiek ontworpen om dit mogelijk te maken. Door ze te volgen, bouw je een website die niet alleen voorleesbaar is, maar ook bruikbaar voor iedereen.
Meer weten?
Wil je weten hoe je jouw website nog toegankelijker kunt maken? We bieden verschillende trainingen aan en kunnen je site onderzoeken op basis van de WCAG-richtlijnen. Maak gerust kennis — of vraag een gratis, snelle scan aan om direct inzicht te krijgen in de huidige toestand.
Meer weblogberichten
Reactie toevoegen
U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.
Reacties